Türkiye’de eczacılık mesleği, son yıllarda büyük bir çıkmazın eşiğinde. Nüfusa dayalı kota uygulaması nedeniyle büyükşehirlerde yeni eczane açmak imkânsız hale gelirken, mevcut ruhsatlar adeta birer gayrimenkul yatırımına dönüştü. İstanbul, Ankara ve İzmit gibi metropollerde eczane devir bedelleri 25 milyon TL seviyelerine ulaşarak “fabrika fiyatlarıyla” yarışır hale geldi.
Yeni Mezunların Hayalleri Kotaya Takıldı
Sıfırdan bir eczane kurmanın maliyeti 3 ila 5 milyon TL arasında değişirken, kota engeli nedeniyle genç eczacıların önünde iki seçenek kalıyor: Ya kırsal bölgelerde düşük cirolu işletmeler açmak ya da astronomik bedeller ödeyerek devren satılık bir yer bulmak. Bu durum, yıllarca emek verip diploma alan genç mezunları sistemin dışına itiyor.
Ruhsat Ticareti Mesleği Ticari Bir Araç Haline Getirdi
Eczacılık mesleğinin etik değerlerinden ziyade “ruhsat sahipliği” üzerinden kazanç sağlanan bir modele dönüştüğünü belirten uzmanlar, bu durumun adalet dengesini bozduğuna dikkat çekiyor. Onlarca yıl önce ruhsat almış ve emeklilik çağına gelmiş eczacıların, bu haklarını milyonlarca liralık bedellerle devretmesi, mesleğe yeni adım atanları ya maaşlı çalışmaya ya da yatırımcılarla riskli ortaklıklara zorluyor.
Vatandaş da Nasibini Alıyor
Yüksek devir bedelleri sadece eczacıları değil, vatandaşı da olumsuz etkiliyor. Sınırlı rekabet, hizmet kalitesinin düşmesine ve eczanelerin ayakta kalabilmek için ilaç dışı ürün (kozmetik, vitamin vb.) satışına daha fazla ağırlık vermesine neden oluyor. Bu durum, eczanelerin “sağlık danışmanı” kimliğinden uzaklaşıp daha ticari odaklı işletmelere dönüşmesi riskini doğuruyor.
Çözüm Bekleyen Sorunlar: Sistem Revize Edilmeli mi?
Sektör temsilcileri ve genç eczacılar, kota sisteminin tamamen kaldırılması yerine bölgesel ihtiyaçlara (yaşlı nüfus oranı, kronik hasta yoğunluğu vb.) göre güncellenmesini talep ediyor. Ayrıca, emekli olan eczacıların ruhsatlarının serbest piyasada rant aracına dönüşmesi yerine, kamu denetiminde genç eczacılara daha adil fırsatlar sunacak şekilde sisteme dahil edilmesi öneriliyor.