Evrenin genişlemesinin hızlandığını keşfederek Nobel Ödülü’ne layık görülen fizikçi Saul Perlmutter, son dönemde herkesin hayatına giren yapay zeka (YZ) teknolojisi hakkında ezber bozan bir uyarıda bulundu. Perlmutter’a göre yapay zekanın asıl tehlikesi teknik bir hata yapması değil, insanlar üzerinde yarattığı “yanıltıcı özgüven.”
“Anladığını Sanmak, Gerçek Bilginin Önündeki Engeldir”
UC Berkeley profesörü Perlmutter, yapay zekanın bilgiyi sunuş tarzındaki “aşırı emin tona” dikkat çekiyor. YZ modellerinin bir konuyu anlatırken kullandığı otoriter dil, kullanıcılarda konuyu gerçekten kavradıkları hissini uyandırıyor. Ancak Perlmutter, bunun bir illüzyon olabileceğini; özellikle öğrenciler ve profesyoneller için derinlemesine öğrenme sürecini baltaladığını belirtiyor.
“Yapay zeka, temelleri gerçekten öğrenmeden önce size öğrenmiş hissi verir. Bu, zihinsel emeğin erken safhada devredilmesi demektir ve analiz yeteneğini köreltir.”
Eleştirel Düşünme Şart
Bilgiyle çalışan herkesin bu tuzağa düşebileceğini vurgulayan Perlmutter, çözümün yapay zekayı reddetmek değil, onu bir “düşünme partneri” olarak konumlandırmak olduğunu söylüyor. Kendi derslerinde de uyguladığı “bilimsel akıl yürütme” yöntemini şu dört temel üzerine kuruyor:
- Olasılıklı Düşünme: “Bu bilgi %100 doğru mu, yoksa bir ihtimal mi?”
- Hata Kontrolü: “Verilen veriler başka kaynaklarla örtüşüyor mu?”
- Yapılandırılmış Şüphecilik: “Yapay zeka neden bu cevabı verdi, yanılıyor olabilir mi?”
- Fikir Ayrılıklarını Değerlendirme: Farklı bakış açılarını süzgeçten geçirme.
“Yapay Zekayı Bir İnsan İddiası Gibi Değerlendirin”
Perlmutter’ın en önemli tavsiyesi, yapay zekadan gelen her çıktıyı bir insanın “iddiası” gibi görmek. Bilim dünyasındaki “yanıldığını varsay” prensibinin YZ çıktıları için de geçerli olması gerektiğini hatırlatan profesör; “Bazen biz kendimizi kandırıyoruz, bazen yapay zeka yanılıyor, bazen de her ikisi birden oluyor,” diyerek kullanıcıları daha uyanık olmaya davet ediyor.