Küresel ölçekte askeri gerilimler artsa da, dünyada yaklaşık 30’dan fazla ülke ve bölge aktif bir orduya sahip değil. İşte öne çıkan bazı örnekler:
1. Kosta Rika: Barışın Başkenti
1948 yılında yaşanan iç savaşın ardından orduyu tamamen lağveden Kosta Rika, bu adımıyla dünya tarihine geçti. Ülke, savunmaya harcayacağı bütçeyi eğitim, sağlık ve çevre koruma alanlarına aktararak refah seviyesini yükseltti. Güvenlik ise yalnızca sivil polis teşkilatı tarafından sağlanıyor.
2. İzlanda: NATO’nun Silahsız Üyesi
İzlanda, bir NATO üyesi olmasına rağmen daimi bir orduya sahip değil. Ülkenin savunması, NATO ile yapılan anlaşmalar ve özellikle ABD ile süregelen stratejik ortaklıklar çerçevesinde korunuyor. İzlanda, sadece sahil güvenlik ve özel polis birimleriyle iç güvenliği tesis ediyor.
3. Panama: Kanalın Gölgesinde Silahsızlanma
1990 yılında ordusunu fesheden Panama, o tarihten bu yana savunma ihtiyacını “Kamu Kuvvetleri” adı verilen polis tabanlı bir yapılanmayla karşılıyor. Ülkenin güvenliği konusunda komşuları ve ABD ile yapılan uluslararası anlaşmalar büyük rol oynuyor.
4. Mikro Devletler: Lihtenştayn, Andorra ve Vatikan
Avrupa’nın küçük ama etkili devletleri de ordu yükünden kurtulmuş durumda:
- Lihtenştayn: 1868’de orduyu çok maliyetli olduğu gerekçesiyle kaldırdı. Sadece savaş durumunda kurulmasına izin veriliyor ancak o gün bugündür ihtiyaç duyulmadı.
- Andorra: Savunması için Fransa ve İspanya ile askeri koruma anlaşmaları bulunuyor.
- Vatikan: Dünyanın en küçük devleti olan Vatikan’ı koruyan meşhur “İsviçreli Gardiyanlar” aslında bir ordu değil, bir törensel ve koruma birimidir.
Ordu Yerine Ne Var?
Bu ülkeler “savunmasız” oldukları anlamına gelmiyor. Güvenliklerini sağlamak için genellikle şu üç yöntemi kullanıyorlar:
- Sivil Polis Güçleri: İç asayişi sağlamak ve sınır kontrolleri yapmak için modernize edilmiş polis teşkilatları.
- Savunma Anlaşmaları: Büyük komşu devletlerin (Fransa, İtalya, ABD gibi) koruması altına girmek.
- Tarafsızlık Politikası: Uluslararası arenada çatışmalardan uzak kalarak hedef haline gelmemek.
Ordusuz ülkelerin büyük bir kısmı, savunma bütçelerini sosyal projelere aktararak insani gelişmişlik endekslerinde üst sıralara tırmanmayı başarıyor.