Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) Türk Medeni Kanunu’ndaki “süresiz nafaka” hükmünü iptal etmesi, Türkiye gündemine bomba gibi düştü. Özellikle gayrimenkul ve varlık paylaşımı gibi boşanma sonrası süreçleri de yakından ilgilendiren bu tarihi karar, hem halihazırda nafaka alanlar hem de yeni boşanacak çiftler arasında “Şimdi ne olacak?” sorusunu doğurdu.
Konunun hukuki boyutunu ve detaylarını Avukat Mert Yalçın, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a anlattı. İşte nafaka sisteminde başlayacak yeni döneme dair merak edilen tüm detaylar…
Süresiz Nafaka Tamamen Bitti mi? Karar Ne Zaman Uygulanacak?
Anayasa Mahkemesi, boşanan eşe verilen yoksulluk nafakasının “süresiz” olmasını öngören kanun maddesini oy çokluğuyla iptal etti. Ancak bu durum, bugünden yarına süresiz nafakanın tamamen bittiği anlamına gelmiyor.
AYM, yasal bir boşluk doğmaması adına kararın yürürlüğe girmesini 9 ay boyunca erteledi. Bu 9 aylık süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun yeni bir yasal düzenleme yapması bekleniyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek de yaptığı açıklamada, tarafları ömür boyu adil olmayan bir yükümlülük altında bırakmayacak yeni düzenlemeyi yakın zamanda Meclis takdirine sunacaklarını belirtti.
Önümüzdeki 9 ay boyunca mahkemelerde mevcut sistem uygulanmaya devam edecek. Eğer Meclis bu süre içinde yeni bir kanun çıkarmazsa, 9 ayın sonunda “süresiz” hükmü tamamen yokmuş gibi kararlar verilecek.
Halihazırda Nafaka Alanlar Bu Karardan Etkilenecek mi?
En çok merak edilen konulardan biri, mevcut durumda nafaka alanların haklarının ellerinden alınıp alınmayacağıydı. Avukat Mert Yalçın, bu konuda vatandaşların yüreğine su serpti:
“AYM iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle karardan önce kesinleşmiş olan nafaka hükümleri bu değişiklikten etkilenmeyecek; mevcut nafaka alanların hakları aynen devam edecek.”
Ancak devam eden davalar ve yeni açılacak boşanma davaları, 9 ay sonra yürürlüğe girecek yeni yasal düzenlemeden doğrudan etkilenecek.
Evlilik Süresi ve Yaş Kriteri Nafakayı Nasıl Değiştirecek?
Mevcut sistemde “süresiz nafaka”, nafakanın mutlaka ömür boyu ödeneceği anlamına gelmiyordu; alacaklının yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölümü gibi durumlarda zaten kendiliğinden kalkıyordu. Yeni dönemde ise nafakanın süresi; evlilik süresi, yaş, çalışma durumu ve ekonomik koşullara göre esnetilecek.
Avukat Mert Yalçın, yeni dönemde mahkemelerin “hakkaniyet” ölçüsüne göre nasıl kararlar verebileceğini iki çarpıcı örnekle özetledi:
- 25-30 Yıllık Evlilikler (Ev Hanımları ve Yaş Kriteri): Hayatı boyunca hiç çalışmamış, evliliğe yıllarını vermiş ve yaşı itibarıyla artık iş bulması imkansız olan bir kadına, yeni düzenlemede de mağdur olmaması için oldukça uzun süreli nafaka bağlanabilecek.
- 1-2 Yıllık Evlilikler (Genç Çiftler): Kısa süreli evlenmiş, genç ve çalışma kapasitesi olan bir kişinin nafaka süresi ise oldukça kısa tutulacak. Hatta kişinin mesleği ve gelir elde etme imkanı varsa, yeni dönemde hiç nafaka bağlanmaması da gündeme gelebilecek.
Mahkemeler “Yoksulluk” Kriterini Nasıl Belirliyor?
Hukuken nafaka talep edebilmek için kişinin boşanmada “daha ağır kusurlu” olmaması ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması gerekiyor. Avukat Yalçın, mahkemelerin yoksulluk sınırını belirlerken sadece “açlık veya fakirlikten” yola çıkmadığını, fiili yaşam standardının korunup korunamadığına baktığını vurguladı.
Mahkemelerin nafaka miktarını ve yeni dönemde süresini belirlerken inceleyeceği temel kriterler ise şunlar olacak:
| İnceleme Kriteri | Mahkemenin Dikkat Ettiği Unsurlar |
| Kusur Durumu | Aldatma, şiddet, terk gibi boşanma sebeplerinde tarafların payı. |
| Maddi Gelirler | Tarafların maaşları, kira gelirleri ve emekli aylıkları. |
| Çalışma Kapasitesi | Kişinin yaşı, eğitimi, mesleki deneyimi ve iş bulabilme potansiyeli. |
| Varlık ve Standart | Tarafların mevcut malvarlıkları ve evlilik süresince alıştıkları fiili yaşam standardı. |