Özellikle sağlık gibi aralıksız hizmet sunulan sektörlerde uygulanan 24 saatlik vardiya sistemine dair Yargıtay 9. Hukuk Dairesinden kritik bir karar geldi. Yargıtay, 24 saatlik nöbet usulü çalışmalarda işçinin uyku ve zorunlu insani ihtiyaçları sebebiyle fiilen en fazla 14 saat çalışabileceğinin kabul edilmesi gerektiğine hükmetti. Karara göre, yasal sınırı aşan 3 saatlik kısım fazla mesai olarak hesaplanacak.
Mola Veremediğini Belirterek Dava Açtı
Süreç, özel bir hastanede ambulans şoförü olarak görev yapan bir çalışanın, ödenmeyen fazla çalışma ücretlerini gerekçe göstererek iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesiyle başladı. Kıdem tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ve genel tatil ücretlerinin ödenmesi talebiyle İş Mahkemesinin yolunu tutan çalışan, nöbet süresince tam anlamıyla mola veremediğini belirtti.
Davalı işveren tarafı ise çalışanın mazeretsiz olarak işe gelmediğini ve geçmişte karıştığı kazalar nedeniyle ihtarnamesi bulunduğunu savunarak feshin haksız olduğunu iddia etti. Ancak İş Mahkemesi, tanık ifadelerini ve ödenmeyen mesai alacaklarını göz önünde bulundurarak çalışanın fesih gerekçesini haklı buldu ve tazminata hükmetti.
İstinaf “20 Saat Çalıştı” Dedi
Kararın istinafa taşınmasının ardından Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), sağlık sektöründeki acil durum şartlarını ve tanık beyanlarını dikkate alarak değerlendirme yaptı. Çalışanın 24 saatlik nöbet boyunca uyku imkânı bulamadığı varsayımıyla, yalnızca 4 saatlik ara dinlenmesi düşülerek günlük 20 saat üzerinden fazla mesai hesabı yapılmasını hukuka uygun buldu.
Yargıtay Son Noktayı Koydu: Fiili Çalışma 14 Saattir
Kararın temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yerleşik yargı kararlarına dikkat çeken Yargıtay, ambulans şoförü olarak çalışan bir işçinin 24 saatlik zaman dilimi içinde uyku ve diğer temel ihtiyaçlarını karşılayabileceğinin kabul edilmesi gerektiğini belirtti.
Daire kararında şu ifadelere yer verildi:
“Çalışma süresinin 24 saat olması durumunda işçinin fiilen en fazla 14 saat çalışabileceği Dairemizin yerleşik uygulaması gereği kabul edilmektedir. Bu durumda işçinin çalıştığı günlerde günlük 11 saati aşan 3 saatlik çalışması fazla çalışma sayılarak sonuca gidilmelidir.”
Eksik İnceleme Nedeniyle Karar Oy Birliğiyle Bozuldu
Yargıtay, mahkemenin günlük 20 saat çalışma esasına göre hesaplama yapmasını hatalı bulmanın yanı sıra, dosyada sunulan ücret bordrolarının yeterince değerlendirilmediğini ve çalışanın yıllık izinli olduğu günlerin fazla mesai hesabından düşülmediğini tespit etti. Yapılan usul ve esas hataları sebebiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı oy birliğiyle bozuldu.
Bu emsal karar, vardiyalı ve nöbet usulü çalışan milyonlarca işçinin fazla mesai alacaklarının hesaplanmasında temel ölçütlerden biri haline gelecek.