Tüm ülkeyi yasa boğan ve 11 ili etkileyen Kahramanmaraş merkezli depremler, binaların depreme karşı dayanıklılığını ve ne kadar güvenli olduğunu tekrar gündeme taşıdı. Depremlerde yıkılan ya da hasar alan binalardan geriye kalan görüntüler, demir ve çimento başta olmak üzere inşaatlarda kullanılan malzemelerin önemini bir kez daha gözler önüne serdi. 

İnşaat demiri, kayıt dışı ekonominin de önemli kalemlerinden biri olarak görülüyor. Tüm bunlar göz önüne alınarak kayıt dışı ekonomi ile mücadele kapsamında, vergi güvenliğinin yanı sıra, deprem kuşağında yer alan ülkemizde yapı güvenliğinin sağlanmasına katkı sunulması açısından inşaat demiri yakın takibe alınıyor.

40 MİLYARLIK KAYBI DA ÖNLEYECEK 

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından, yüzde 100 yerli mühendislik çalışmalarıyla geliştirilen, inşaat demirinin üretiminden laboratuvar aşaması da dahil tüm aşamalarını takip ederek kayıt altına alacak İnşaat Demiri İzleme Sistemi (İDİS) 1 Ocak 2024’te hayata geçiyor.

Yeni sistem sayesinde demir üretim hattından çıktığı anda özel güvenlikli işaret ile kayda alınacak ve üretim veya ithalatından yapı müteahhidine teslimine kadar tüm aşamalar takip edilecek. Gelecek yıl başından itibaren üzerinde özel güvenlikli etiket bulunmayan, İDİS tarafından takip edilemeyen inşaat demirlerinin ticareti yapılamayacak. İDİS ile yılda 40 milyar liradan fazla vergi kaybının önüne geçilecek.

KOPYALANAMAZ ETİKET 

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın mart ayında Resmi Gazete’de yayınlanan ‘İnşaat Demiri İzleme Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde yer aldığı gibi İDİS, inşaat demirlerinin güvenlikli etiket ve güvenlikli işaretler ile elektronik olarak izlenmesini sağlayacak. 

Üreticiler üretim hatlarının sonunda, ithalatçılar ise belirlenecek gümrük noktalarında inşaat demirlerini Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü’nden tedarik edecekleri özel güvenlikli işaret ile işaretlemekle yükümlü olacak. Özel güvenlikli etiketler, kopyalanamaz özel bir malzeme içerecek ve benzersiz kod taşıyacaklar. İnşaat demiri piyasaya sürülmeden uygulanacak bu etiketleme ve güvenlik adımı, İDİS yazılım portalına da işlenecek.

MOBİL CİHAZLA DENETİM 

İnşaat demiri, tır ve kamyonlara yüklenirken özel güvenlikli etiketlerdeki benzersiz kodlar mobil cihazlarla okutulacak, inşaat demirlerinin yaşam döngüsü takip edilebilecek. Fatura ve irsaliye eşleşmeleri sayesinde, inşaat demirlerinin kimlere satıldığı, hangi tarihte sattığı kayıt altına alınabilecek. Müteahhitler, inşaatta hangi demiri kullandıklarını, bu etiketler üzerinden beyan etmek zorunda olacak. Böylece müteahhit, geçmiş stoktan demir kullanamayacağı gibi, etiketsiz demiri, gider olarak gösteremeyecek.

Faturasız inşaat demiri hareketi engelleneceği gibi, inşaatlarda kullanılan demirin kaynağı ve ürün kalitesi de görüntülenebilir olacak. İDİS sadece üretim, lojistik, alım-satımları değil, yapı denetçilerinin inşaat sahasına indirilmiş demirlerden aldığı numune parçalarının da takibini sağlayacak. Tüm bu İDİS adımları, akıllı telefonlarda özel İDİS mobil uygulamaları ile işlenirken coğrafi konum bilgisi de eklenebilecek.

Emeklilikte yeni düzenleme yolda! Emeklilikte yeni düzenleme yolda!

KAYIT YAPTIRMAK ZORUNLU 

Üretici ve ithalatçılar, 1 Ocak 2024 tarihinden sonra, İDİS’e kaydı olmayan inşaat demirlerini satışa konu edemeyecekler. Bu kapsamda, mevcut inşaat demiri üreten ve ithal edenler ile ihracatçı, toptancı, bayiler, tüccar ve yapı müteahhitleri, yapı denetim firmaları ve ilgili tüm paydaşların İDİS’e kayıtları 2023 yılı sonuna kadar tamamlanacak.

AVRUPA’DAN ABD VE ÇİN’E KADAR UYGULANIYOR 

Yurt dışında, İDİS benzeri uygulamalar yıllardır başarıyla uygulanıyor. Avrupa Birliği’nde 2011 tarihli inşaat ürünleri regülasyonu, kalite ve performans denetimlerini zorunlu kılıyor. Örneğin; Fransa’da özel işaretlemeler ile inşaat malzemeleri yaşam döngüsü boyunca izlenebiliyor. Benzer şekilde ABD’de de demir ve çelik üreticileri kalite belgelendirme programının parçası olmak, ürünlerinin izlenilirliğini sağlamakla yükümlü. Çin ve gelişmekte olan ülkelerde de benzer kanun ve düzenlemeler var. Çin 2019’dan beri akıllı etiketler ile kritik inşaat malzemelerine uygulatıp demir ve çelik ürünlerinde düşük kaliteyi ve vergi kaçakçılığını engelleme yönünde adımlar atıyor.

Editör: Türkiye Kulisi